سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

52

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

در سال 1921 م در مدرسهء سلطان المدارس به تدريس پرداخت و طلاب تا مدّت زيادى از درس وى استفاده كردند . من هم ديوان متنبّى ، حماسه ، نهج البلاغة و فصول - كتابى نفيس دربارهء اصول فقه تأليف شيخ محمّد حسين بن عبد الرحيم تهرانى حايرى - ( درگذشته به سال 1261 ه ق ) را در نزد استاد خواندم . وى استاد كلاس سند الافاضل بود و در سال 1954 م از طرف مدرسة الواعظين لكنهو سمت صدر مدرسى به او پيشنهاد شد و مدت زيادى رياست مدرسة الواعظين را برعهده داشت . مولانا بن حسن داراى حافظه و ذهنى بسيار قوى بود و بيشتر قسمتهاى تفسير فخر رازى را از حفظ مىدانست و در علم تفسير يگانهء عصر خويش به شمار مىرفت . هنگام تدريس طورى درس را توضيح مىداد كه در ذهن شاگرد نقش مىبست و هنگام تدريس ادبيّات دريايى از ذخاير ادب و لغت به نظر مىرسيد . وى به علت مسافرتهاى پىدرپى و سخنرانيهاى زياد فرصتى براى تأليف پيدا نكرد ، امّا تعداد زيادى از نويسندگان را تربيت كرد ، از جمله به تربيت فرزند ارشدش مولانا شبيه الحسن پرداخت كه به مدارج عالى و مدرك صدر الافاضل و درجهء دكترا نايل آمد و باهوش و استعدادى كه داشت ، استادى مسلم شد كه مايهء افتخار اوست . مولانا بن حسن زينت منبر و آبروى مجلس بود ، سخنرانيهايش همراه با استعاره و كنايه و طنز و اشاره و با بيانى شيوا بود و شنوندگان را به خود جذب مىكرد . يكى از خصوصياتش اين بود كه به اقتضاى سخن از آيات قرآن شاهد مىآورد . او فردى متواضع بود و از شهرت دورى مىجست ، بيشتر عمرش در سفر گذشت و به عراق و ايران و پاكستان سفر كرد و بعد از تأسيس پاكستان دوباره به لاهور آمد و براى طلاب و علما احترام خاصى قايل بود و از مذمت و غيبت پرهيز مىكرد . او پس از يك دوره ضعف و بيمارى به بيمارى فلج مبتلا شد و سرانجام در سن هشتاد و سه‌سالگى در 7 جمادى الاولى 1400 ه ق / 25 مارس 1980 م در روز سه‌شنبه در لكنهو درگذشت و در حسينيهء غفران مآب به خاك سپرده شد .